[Chia sẻ] SO SÁNH GIỮA 3 HỆ TÚ TÀI IB, A-LEVEL VÀ AP

Nhân có bài post về học bổng của trường ISV và thắc mắc của phụ huynh về các hệ quốc tế này, mình tổng hợp lại từ các nguồn và kinh nghiệm khi làm việc và nghiên cứu chương trình cùng các trường để tóm tắt qua cho phụ huynh hiểu và lựa chọn.

Đầu vào của cả 3 hệ này đều là các học sinh bước vào lớp 11 phổ thông với đích ra là các chương trình dự bị đại học hoặc tương đương trình độ đại học năm 1-2. Hai hệ A-level (Anh) và AP (Mỹ) đã có từ lâu đời và hệ IB là một lựa chọn khác dần chiếm lĩnh vị trí quan trọng có thể thay thế cho hai hệ đó. Để so sánh thì thường các chuyên gia sẽ so sánh theo cặp: IB và A-level và IB và AP.

SO SÁNH GIỮA IB VÀ A-LEVEL

Vì vậy, sự khác biệt là gì? Đầu tiên, tú tài quốc tế. IB được chia thành sáu mảng kiến thức cần hoàn thành: ngôn ngữ, ngoại ngữ thứ hai, cá nhân và xã hội, toán học và khoa học máy tính, khoa học thực nghiệm và nghệ thuật. Ba trong số các nhóm này được dạy ở cấp độ cao hơn, và được phân bổ nhiều giờ giảng dạy hơn. Ngoài ra, học sinh hoàn thành một bài luận mở rộng, theo khóa học Theory of Knowledge (Lý thuyết về kiến thức) (TOK) và tham gia chương trình CAS (Sáng tạo, Hành động, Dịch vụ), bao gồm các hoạt động thể thao, nghệ thuật và cộng đồng.

Một tấm bằng như vậy phù hợp với những học sinh toàn diện, những người không muốn giảm từ khoảng 10 môn GCSE trong chương trình lớp 9-10 xuống còn ba hoặc bốn môn A-level trong chương trình lớp 11-12; sự nhấn mạnh vào nghiên cứu cá nhân chắc chắn chuẩn bị cho học sinh một cách hiệu quả cho sự khắc nghiệt trong học tập và tổ chức của cuộc sống đại học. Tuy nhiên, tất cả sáu nhóm đối tượng phải được hoàn thành, có nghĩa là một đối tượng yếu hơn có thể kéo xuống toàn bộ điểm IB.

Nhiều người coi đây là điểm yếu cơ bản của IB. Nếu một học sinh học yếu một mảng hoặc không có thiên hướng thích mảng đó thì điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả toàn bộ và khả năng apply vào Đại học. Tỷ lệ thành công của sinh viên IB và A-level trong việc đảm bảo vị trí tại các trường đại học lựa chọn thứ nhất hoặc thứ hai. Đối với ứng viên trình độ A level, có tỷ lệ thành công 81%, nhưng đối với IB chỉ là 69%.

Một yếu tố khác cần lưu ý là IB tốn nhiều thời gian hơn. Một số học sinh thích áp lực này nhưng những người khác phàn nàn rằng nó ăn vào thời gian họ thà cống hiến cho kịch, âm nhạc hoặc thể thao. Ngược lại, một hệ thống thi được thiết kế để tạo ra một nền giáo dục rộng lớn hơn, đối với một số học sinh, có tác dụng ngược lại.

Tuy vậy, A-level đã là một hệ thống quá quen thuộc và đa số sinh viên tại Anh và các nước khối thịnh vượng chung, cũng như các trường đại học và nhà tuyển dụng chắc chắn hiểu kết quả đó dễ dàng hơn. Học sinh thường chọn học bốn môn học ở cấp độ AS từ khoảng 80 môn học có sẵn, và sau đó đến năm lớp 12 giảm xuống còn ba môn học cấp độ A2. Việc lựa chọn học theo A-level phần nào phản ánh việc những học sinh biết họ muốn làm gì và đặc biệt có lợi cho các nhà khoa học: học sinh có thể học vật lý, hóa học và sinh học, trong khi IB hạn chế học sinh chỉ chọn học được hai môn khoa học.

Những học sinh chọn tham gia A-level và muốn mở rộng tầm nhìn xa hơn cũng có thể thực hiện một dự án mở rộng, EPQ (Chứng chỉ dự án mở rộng) về một chủ đề mà họ lựa chọn. Nói cách khác, chương trình A-level ngày nay rất khác so với 20 năm trước. Nó đã đáp ứng với các nhà phê bình và các thách thức đặt ra bởi trình độ IB đối thủ, và bây giờ nó cung cấp cho sinh viên thử thách đủ rộng và khó.

Việc triển khai khuôn khổ IB tại trường cũng tốn chi phí hơn rất nhiều do toàn bộ chương trình giảng dạy là do giáo viên xây dựng theo yêu cầu về các tiêu chuẩn kĩ năng của IB và phải được cập nhật hàng năm dựa trên kết quả của học sinh, và việc đánh giá mức độ đạt hay không là do chính trường đánh giá. Tổ chức IB sẽ xác nhận kết quả này. Còn với hệ A-level thì việc tổ chức giảng dạy đỡ tốn kém hơn do có nhiều sách vở, chương trình học thiết kế phục vụ cho các môn này rồi và việc đánh giá có tính chuẩn hóa và khách quan hơn do Cambridge tiến hành. Vì vậy, thường các trường IB hay được gọi là các trường quý tộc, và học sinh học tại các trường này cũng thường xuất thân từ gia đình giàu có, quý tộc, có điều kiện hơn cũng như học phí đắt hơn.

SO SÁNH GIỮA HỆ IB VÀ AP (MỸ)

Tương tự A-level tại Anh, AP cũng rất phổ biến tại Mỹ và Canada. Các khóa học và bài kiểm tra AP được phát triển và quản lý bởi CollegeBoard.com và bao gồm 35 khóa học và bài kiểm tra trong 20 môn từ khoa học, toán, ngôn ngữ, xã hội học, ngoại ngữ…. Các môn AP thường được chọn học sau khi học sinh đã hoàn thành các môn cơ bản cấp 3 theo level từ lớp 10-12 và vì vậy mức độ khó của các môn AP được đánh giá ngang mức độ các môn học năm thứ 1 của Đại học.

Các bài kiểm tra được tính theo thang điểm 1-5, với 5 là điểm cao nhất đạt được. Do đó, một sinh viên đạt được 4 hoặc 5 thường được phép bỏ qua khóa học tương ứng khi là sinh viên năm nhất đại học. Kỳ thi AP được tổ chức hàng năm vào tháng 5. Mỗi trường cao đẳng hoặc đại học đặt ra yêu cầu tuyển sinh riêng. Điểm số tốt trong khóa học AP chỉ ra cho nhân viên tuyển sinh rằng một sinh viên đã đạt được một tiêu chuẩn được công nhận trong môn đó. Hầu hết các trường sẽ chấp nhận điểm từ 3 trở lên tương đương với các khóa học giới thiệu hoặc năm đầu tiên trong cùng một môn học.

Với hệ AP, học sinh có một lựa chọn là bằng cử nhân quốc tế AP (AP International Diploma) khi đi học ở nước ngoài Mỹ. Để có được Chứng chỉ này, sinh viên phải đạt điểm 3 hoặc cao hơn trong năm môn học AP. Một trong những môn học này phải được chọn từ các mảng môn sau: Lịch sử thế giới AP, Địa lý nhân văn AP, hoặc Chính phủ và Chính trị AP.

Vậy AP và IB có điểm gì chung?

Học sinh hoàn thành được bằng tú tài quốc tế (IB) và APID đều xuất sắc. Một trường học theo các hệ này đều sẽ phải chuẩn bị kĩ càng cho học sinh để vượt qua các kỳ thi nghiêm ngặt. Chuyên gia, giảng viên được đào tạo tốt và có kinh nghiệm giảng dạy các khóa học này vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của trường học. Kết quả thi cũng ảnh hưởng đến đánh giá của các chuyên gia tuyển sinh đại học về mức độ học thuật của các trường.

Với học sinh, các em vừa chứng minh được năng lực của mình khi có khả năng hoàn thành được các khóa học tương đương trình độ Đại học năm thứ 1 ngay trong những năm cấp 3 của mình, vừa tạo tiền đề cho các em được nghiên cứu chuyên sâu vào ngành mình mong muốn từ sớm. Ngoài ra, khi được trường đại học miễn học 1 số tín chỉ tương đương các môn AP hay IB đã thi, các em sẽ được rút bớt thời gian học Đại học cũng như tiết kiệm tiền học các tín chỉ này.

AP và IB khác nhau như thế nào?

Danh tiếng: Mặc dù AP được chấp nhận rộng rãi thay thế cho các tín chỉ đại học và được công nhận là xuất sắc tại các trường đại học trên khắp Hoa Kỳ, danh tiếng của Chương trình tú tài quốc tế IB thậm chí còn lớn hơn. Hầu hết các trường đại học quốc tế công nhận và tôn trọng bằng tốt nghiệp IB. Tại Mỹ, số trường cung cấp chương trình IB ít hơn AP (trên 14.000 trường cung cấp các khóa học AP so với ít hơn 1.000 trường IB theo US News, nhưng con số đó đang gia tăng đối với IB).

Phong cách học tập và khóa học: Theo các khóa học AP, học sinh tập trung sâu vào một chủ đề cụ thể và thường trong một khoảng thời gian ngắn. Chương trình IB có một cách tiếp cận toàn diện hơn, tập trung vào một chủ đề bằng cách không chỉ đào sâu mà còn áp dụng nó vào các lĩnh vực khác. Nhiều khóa học IB là các khóa học liên tục trong hai năm, so với phương pháp chỉ một năm của AP. Các khóa học IB liên quan với nhau theo cách tiếp cận ngoại khóa phối hợp với sự logic lien kết giữa các bộ môn học. Ngược lại, giống như các khóa học A-level, các khóa học AP rất độc lập và không được thiết kế để trở thành một phần của khóa học nghiên cứu chồng chéo giữa các ngành.

Yêu cầu: Các khóa học AP có thể được thực hiện theo ý muốn, theo bất kỳ cách nào vào bất cứ lúc nào theo quyết định của trường. Mặc dù một số trường cho phép học sinh đăng ký các khóa học IB theo cách tương tự, nếu một học sinh đặc biệt muốn trở thành ứng viên cho bằng IB, họ phải học hai năm các khóa học IB độc quyền theo các quy tắc và quy định từ IBO. Học sinh IB nhắm đến bằng tốt nghiệp tú tài phải học ít nhất 3 khóa học cấp cao hơn.

Kiểm tra: Các nhà giáo dục đã mô tả sự khác biệt giữa hai phương pháp kiểm tra như sau: Kiểm tra AP để xem những gì bạn không biết; Kiểm tra IB để xem những gì bạn biết. Các bài kiểm tra AP được thiết kế để xem những gì học sinh biết về một chủ đề cụ thể, thuần túy và đơn giản. Các bài kiểm tra IB yêu cầu học sinh suy nghĩ về kiến thức mà họ có để kiểm tra các kỹ năng và khả năng của học sinh để phân tích và trình bày thông tin, đánh giá và đưa ra lập luận và giải quyết vấn đề một cách sáng tạo.

Văn bằng: Học sinh AP đáp ứng các tiêu chí cụ thể nhận được chứng chỉ có uy tín quốc tế, nhưng vẫn chỉ tốt nghiệp với bằng tốt nghiệp trung học truyền thống. Mặt khác, học sinh IB đáp ứng các tiêu chí và điểm số yêu cầu tại các trường học ở Mỹ sẽ nhận được hai văn bằng: bằng tốt nghiệp trung học truyền thống cũng như bằng tú tài quốc tế.

Sự nghiêm khắc: Nhiều học sinh theo hệ AP sẽ lưu ý rằng việc học của họ đòi hỏi khắt khe hơn so với những người không phải AP, nhưng họ được tùy chọn các khóa học theo ý muốn. Mặt khác, học sinh IB sẽ phải học một số khóa cố định nếu họ muốn đủ điều kiện để nhận bằng IB. Sinh viên IB thường xuyên bày tỏ rằng việc học của họ rất khắt khe nhưng chương trình lại giúp họ chuẩn bị rất tốt cho quá trình học đại học sau này.

Vậy với học sinh Việt Nam, nên chọn gì là phù hợp?

Với các nhà có điều kiện để cho con học trường quốc tế hệ IB và con có năng lực học tập tốt, hướng đến việc phát triển toàn diện thì rõ ràng IB là sự lựa chọn tối ưu nhất. Để tốt nghiệp đươc hệ IB các em đã phải học tập vất vả và tích lũy những kĩ năng tổng hợp rất tốt, và bằng chứng là các bạn này cũng đạt được học bổng du học rất nhiều. Còn với các trường hợp còn lại khi cho con học trường phổ thông Việt Nam thuần túy, thì phụ huynh nên hướng đến các yếu tố đích cuối cùng nếu con định đi du học để lựa chọn khóa học phù hợp. A-level sẽ phù hợp để chuẩn bị cho các bạn định hướng đi Anh, Úc, New Zealand, châu Âu, Hongkong, Malaysia, Singapore thậm chí là Canada và các nước trong Khối thịnh vượng chung. AP sẽ phù hợp với các bạn định hướng đi Mỹ, Canada, và các nước liên kết hay thân Mỹ như Đài Loan, khối Mỹ la tinh. Dĩ nhiên không phải học sinh nào cũng học và thi đạt các môn này, nhưng với các bạn hướng đến đích đi tìm học bổng và chuẩn bị sẵn sàng để cạnh tranh với học sinh bản xứ thì đây là lộ trình cắt ngắn tốt nhất cho các bạn.